Cách chơi cờ vua cơ bản cho người mới bắt đầu

Các trò chơi từ bàn cờ chắc hẳn không còn xa lạ với nhiều người hiện nay, đặc biệt là bộ môn cờ vua. Đây là một trò chơi được đánh giá vận dụng 100% trí thông minh để giành chiến thắng và đã có nhiều giải đấu cờ vua trên khắp thế giới. Thế nhưng không phải ai cũng biết cách chơi và luật chơi cờ vua. Bài viết dưới đây sẽ cung cấp cho bạn thông tin cho bạn về cờ vua và cách chơi cờ vua như thế nào chi đúng.

Cờ vua là gì?

Cờ vua (có tên tiếng Anh: chess), hay còn được gọi là cờ phương Tây hay cờ quốc tế. Để dễ phân biệt với các biến thể khác như cờ tướng, cũng là một trò chơi kiểu board game dành cho hai người.

Cờ vua là một trong những trò chơi trí tuệ được xếp trong danh sách các loại cờ phổ biến nhất thế giới. Nó được nhắc đến không chỉ như là một trò chơi, mà đây còn là nghệ thuật, khoa học và cả thể thao. Cờ vua đôi khi được ví “như là trò chơi chiến tranh trừu tượng”; hay như là “các cuộc đấu trí tuệ”. Và chơi cờ vua được coi như đây là một cách để rèn luyện tư duy và bản lĩnh.

Cách chơi cờ vua cơ bản cho người mới bắt đầu-1
Cờ vua là một trò chơi kiểu board game dành cho hai người.

Nguồn gốc của cờ vua

Sau quá trình phát triển từ các trò chơi cổ tương tự, đã có nguồn gốc từ Ấn Độ và Ba Tư. Hình thức chơi hiện tại của trò chơi này bắt đầu xuất hiện ở khu vực Nam u trong khoảng nửa sau của thế kỷ 15.

Hiện nay, cờ vua là một trong nhiều trò chơi phổ biến bậc nhất thế giới. Đã được hàng triệu người trên khắp thế giới chơi tại nhà, tại các câu lạc bộ, chơi trực tuyến, qua cả thư từ, và trong khắp các giải đấu. Cờ vua là bộ môn thể thao được yêu thích ở nhiều quốc gia, đặc biệt là tại Nga.

Luật chơi cờ vua cơ bản

Trò chơi này sử dụng một bàn cờ hình vuông màu kẻ caro, được chia thành 64 ô vuông nhỏ với 8 hàng ngang và 8 hàng dọc. Mỗi người chơi sẽ bắt đầu trò chơi với 16 quân cờ, bao gồm có 8 con tốt, 2 mã, 2 tượng, 2 xe, 1 con hậu và 1 quân vua.

Mục tiêu của người chơi là sẽ cố gắng ăn hết tất cả các quân và chiếu vua (tướng) của đối phương. Vua được gọi là bị “chiếu hết” khi đang bị chiếu mà không có cách nào thoát ra được.

Cách chơi cờ vua cơ bản cho người mới bắt đầu-2
Luật chơi cờ vua cơ bản

Khi một người chơi đã bị chiếu hết, trò chơi sẽ kết thúc, hay nói cách khác người chơi bị chiếu đó đã thua. Cũng có một vài trường hợp đặc biệt, mà trong trò chơi có thể kết thúc với tỷ số hòa.

Trong suốt ván cờ, hai người chơi sẽ thay phiên nhau di chuyển một quân cờ của mình đến một vị trí khác ở trên bàn cờ. Một người chơi sẽ sở hữu quân cờ màu trắng và người chơi còn lại sẽ cầm những quân cờ đen. Có những quy tắc nhất định về việc di chuyển các quân cờ, cũng như việc ăn quân cờ của đối thủ. Người chơi sẽ cầm quân cờ màu trắng sẽ đi trước. Do đó, người chơi cầm quân trắng thường sẽ có một lợi thế nhất định, và có tỷ lệ thắng cao hơn hết.

Hướng dẫn cách chơi cờ vua cơ bản nhất

1. Cách thiết lập bàn cờ

Khi người chơi ván cờ bắt đầu, bàn cờ sẽ được sắp xếp để mỗi đấu thủ đều có những ô trắng (hoặc ô màu nhạt) ở góc phía dưới tay phải. Các quân cờ được bố trí giống nhau, cùng một kiểu mỗi lần chơi.

Hàng thứ hai (hay còn gọi là bậc hai) là dãy những quân tốt. Quân xe nằm ở phía hai góc, quân mã sẽ nằm cạnh đó, tiếp đến là quân tượng. Cuối cùng, là quân hậu (hậu đen ở ô đen, hậu trắng ở ô trắng) và quân vua (tướng) nằm ở ô còn lại.

Cách chơi cờ vua cơ bản cho người mới bắt đầu-3
Hướng dẫn cách chơi cờ vua cơ bản nhất

2. Cách di chuyển các quân cờ

Mỗi quân cờ trong 6 loại khác nhau đều có các cách di chuyển khác nhau. Những quân cờ này không thể đi xuyên nhau, qua những quân cờ khác (trừ quân cờ mã có thể được nhảy qua các quân khác) và không thể nào được đi vào ô cờ có chứa quân cờ của chính mình.

Tuy nhiên, chúng có thể được phép di chuyển đến nơi quân cờ khác của đối thủ, để ăn những quân cờ đó (bằng cách di chuyển đến ô cờ đó, và chiếm lấy vị trí). Đồng thời, cần phòng thủ cho các quân cờ khác khỏi bị đối phương bắt, hay kiểm soát những ô cờ quan trọng nhất trong ván đấu.

– Quân tướng (vua) là quân cờ quan trọng nhất trong bàn, nhưng đây lại là quân cờ yếu nhất. Vua chỉ có thể di chuyển được một ô ở khắp các hướng là lên, xuống, qua, lại và được đi chéo. Tướng không thể đi vào những vị trí bị chiếu được (đây là nơi mà vua sẽ bị bắt). Khi mà tướng bị tấn công bởi những quân cờ khác, thì nó được gọi là “chiếu”.

– Quân hậu là một quân cờ quyền lực và quan trọng nhất. Nó có thể di chuyển đi bất cứ hướng nào như tiến, lùi, đi ngang hoặc là đi chéo. Nó có thể di chuyển xa đến đâu cũng được, miễn là nó không được đi xuyên qua các quân cờ khác. Giống như tất cả quân cờ, nếu quân hậu bắt mà được một quân của đối phương, thì nước đi đó bị tính là kết thúc và quân hậu sẽ được thay thế vị trí quân bắt được. Hãy lưu ý cách mà quân hậu trắng bắt được quân hậu đen, và bắt quân tướng đen phải di chuyển.

– Quân xe có thể di chuyển đi xa nhất có thể, nhưng chỉ được chuyển tiến lùi, và được sang ngang. Quân Xe rất mạnh khi chúng bảo vệ nhau và phối hợp ăn ý với các quân khác!

– Quân tượng có thể di chuyển được xa nhất có thể, nhưng nó chỉ có thể đi chéo. Mỗi quân tượng sẽ bắt đầu xuất phát một ô màu (đen hoặc trắng) và sẽ luôn luôn đứng đúng ở ô màu đó. Các quân tượng cần phối hợp tốt với nhau, vì chúng sẽ bù đắp cho những điểm yếu của nhau.

– Quân mã di chuyển có nét khác lạ so với các quân khác, là di chuyển hai ô một hướng, rồi lại một ô quay ngoặt 90 độ, nó giống như hình chữ “L”. Đây là quân duy nhất có thể được nhảy qua một quân khác.

– Quân tốt đặc biệt ở chỗ, cách nó di chuyển có nét khác cách nó bắt quân: chúng sẽ đi thẳng, nhưng lại chỉ được ăn quân chéo. Các quân tốt chỉ có thể được phép tiến một bước trong một lượt, ngoại trừ lượt đầu tiên chúng có thể tiến hai bước. Quân cờ này chỉ có thể bắt quân địch ở phía chéo trước nó, và chúng không thể di chuyển hay ăn quân cờ phía ngược lại. Nếu có một quân cờ đứng trước mặt, quân tốt không thể nào di chuyển tiếp hay được phép ăn quân cờ đó.

Quy luật đặc biệt của cờ vua

Có một vài quy luật khá đặc biệt trong cờ vua, ban đầu có vẻ sẽ bất hợp lý. Chúng được tạo ra, để tăng thêm phần thú vị cho trò chơi.

Cách chơi cờ vua cơ bản cho người mới bắt đầu-4
Quy luật đặc biệt của cờ vua

1. Quy luật phong cấp quân Tốt trong Cờ vua

Quân tốt có một khả năng rất đặc biệt, là nếu nó đi đến hàng cuối cùng phía bên kia bàn cờ, tức là phía vị trí hàng cuối của quân địch. Nó sẽ được quyền thay thế bằng một quân cờ khác (hay gọi là Phong cấp). Quân tốt có thể được phong cấp thành bất kỳ quân cờ nào. Có một hiểu nhầm khá phổ biến, là tốt chỉ được thay thế thành những quân cờ đã bị bắt trước đó, điều đó hoàn toàn k đúng. Tốt sẽ được phong cấp thành các quân, và thường được phong cấp thành quân hậu. Chỉ quân tốt mới có thể được quyền phong cấp.

Luật chơi cuối cùng được áp dụng cho quân tốt, đó là “en passant”, trong tiếng Pháp có nghĩa “bắt tốt qua đường”. Nếu quân tốt đã xuất phát với việc di chuyển trong 2 ô đầu tiên, và sau đó dừng lại tại vị trí đứng cạnh quân tốt của đối phương (hay nhảy qua khỏi ô, mà có thể bị bắt bởi quân tốt đối phương ). Lúc này, con tốt đối phương có quyền được bắt quân tốt đó. Cách di chuyển đặc biệt này, chỉ có thể được áp dụng ngay sau khi quân tốt đã thực hiện bước đi đầu tiên, và sang lượt sau sẽ không thể bị bắt nữa.

Cách chơi cờ vua cơ bản cho người mới bắt đầu-5
Quy luật phong cấp quân Tốt trong Cờ vua

2. Quy luật Nhập thành trong trò cờ vua

Có một quy luật đặc biệt trong trò cờ vua, đó được gọi là nhập thành. Nước đi này cho phép người chơi thực hiện được 2 việc rất quan trọng trong cùng một lượt. Đó chính là đưa quân tướng của bạn tới vị trí an toàn hơn (trong tùy trường hợp), và cho phép quân Xe rời ra khỏi góc bàn cờ, và bắt đầu tham gia cuộc chơi.

Lượt đi nhập thành của mỗi người chơi bao gồm: di chuyển tướng của hai ô về một phía của bàn cờ (nhưng chỉ được phép đi ngang) và quân xe (phía trong góc, ở hướng cờ vua di chuyển) ra phía ngoài và đứng cạnh tướng nhưng ở phía ngược lại.

Tuy nhiên, nhất định phải đảm bảo các yêu cầu sau này thì mới đi được phép nhập thành: lượt này phải là một lượt đi đầu tiên của tướng; đồng thời lượt đi đầu tiên của quân xe. Không được có bất kỳ quân nào khác, đứng giữa con vua và con xe và con tướng không thể bị chiếu hoặc bị đi cắt qua đường chiếu

Khi bạn đã nhập thành hướng quân tướng gần tới mép của bàn cờ hơn, thì được gọi là nhập thành “bên Vua”. Nếu nhập thành hướng ngược lại, hướng mà quân hậu đang đứng, sẽ được gọi là nhập thành “bên Hậu”. Dù đi hướng nào nữa, thì quân vua chỉ được phép đi trong 2 ô khi nhập thành.

Cách chơi cờ vua cơ bản cho người mới bắt đầu-6
Quy luật Nhập thành trong trò cờ vua

Tuyệt chiêu chơi cờ vua thắng nhanh

1. Cách chơi cờ vua 4 nước hết cờ

Cách chơi bốn nước chiếu hết (hay còn được gọi đến là scholar’s mate), đây được xem là nước đi thông dụng nhất, nhanh nhất để kết thúc một ván đấu. Hầu hết tất cả người chơi đều đã bị mắc bẫy hoặc đã sử dụng nó để gài bẫy đối thủ ở một thời điểm nào đó trong các ván đấu của họ.

Bốn nước chiếu hết có thể chơi bằng một số cách khác nhau, nhưng vào một khuôn mẫu chung vẫn là quân Trắng đi trước sẽ chiếm được lợi thế. Nếu triển khai tượng đi vào ô c4 để tấn công tốt , và sau đó cần dùng hậu đi đến h5 (hoặc f3). Nếu quân Đen không phòng thủ được, quân Trắng sẽ chiếu hết với nước đi.

Một khi quân Đen phòng thủ được sẽ chiếu hết quân cờ trắng, khi đó con hậu Trắng sẽ sẽ bị săn đuổi. Trong trường hợp quân Đen nên cố gắng triển khai những quân tốt để gây áp lực lên quân hậu đối phương.

Cách chơi cờ vua cơ bản cho người mới bắt đầu-7
Cách chơi cờ vua 4 nước hết cờ

2. Cách chơi cờ vua 7 nước hết cờ

Cách chơi cờ vua 7 nước chiếu hết sẽ có quá trình lâu hơn chơi 4 nước, nhưng về độ an toàn thì cao hơn. Bạn sẽ không phải quá lo lắng khi bị địch “bắt bài” mình. Có thể sử dụng nhiều các quân bài cùng 1 lúc để đi.

Chiếu hết các quân bằng xe: Bạn có thể kết hợp chiếu hết bằng quân tướng và quân xe, những quân khác giữ nguyên vị trí. Hãy chiếu sao cho xe đi xuống tận dưới hàng cuối của địch.

Chiếu hết cơ bản bằng hậu: Kết hợp sắp xếp cho quân hậu và tướng ở góc bàn cờ, và chiếu hết các quân hậu ở hàng ngang cuối.

Chiếu hết cơ bản bằng quân tượng: Kết hợp sắp xếp 2 quân tượng đứng ở cạnh bàn cờ và bạn sẽ dễ dàng chiếu khiến tướng của đối phương “tiến thoái lưỡng nan”…

Cách chơi cờ vua cơ bản cho người mới bắt đầu-8
Cách chơi cờ vua 7 nước hết cờ

Lưu ý trong cách chơi cờ vua

1. Bảo vệ quân vua của bạn

Bạn cần đưa vua bạn về góc bàn cờ, thường đây sẽ là nơi an toàn hơn. Đừng trì hoãn trong việc nhập thành. Nếu nhập thành càng sớm càng tốt, sẽ tăng cơ hội thắng. Hãy nhớ rằng, dù cho bạn đã sắp chiếu hết được quân cờ đối phương đi chăng nữa, nó sẽ chẳng có nghĩa lý gì nếu bạn bị chiếu tướng trước!

2. Đừng lãng phí những quân cờ

Đừng có suy nghĩ rằng mất quân cờ một cách vớ vẩn! Mỗi quân cờ đều có một giá trị riêng của nó, và bạn sẽ không thể nào thắng khi thiếu mất bất kì quân cờ nào, nếu quân cờ để chiếu hết.

3. Kiểm soát vị trí trung tâm bàn cờ

Bạn nên cố kiểm soát ở phía trung tâm bàn cờ bằng các quân cờ (như tượng, mã) và quân tốt. Nếu bạn kiểm soát tốt khu vực trung tâm, bạn sẽ có nhiều chỗ hơn để di chuyển các quân cờ, và sẽ gây khó khăn để đối thủ tìm được vị trí tốt cho những quân cờ của họ.

4. Hãy tận dụng tất cả các quân cờ bạn đang có

Nếu trắng đã đưa hết tất cả các quân cờ vào trận. Khi đó, các quân cờ sẽ không có nhiều tác dụng nếu bạn chỉ để chúng bị động tại vị trí khởi đầu. Cố gắng tìm cách khai thác hết các quân cờ, để có thể thực hiện được nhiều đường tấn công vào tướng của đối phương. Việc bạn chỉ sử dụng một hoặc hai quân cờ để tấn công, sẽ không thể nào hiệu quả với những tay cờ chắc tay.

Trên đây là những thông tin và hướng dẫn cách chơi cờ vua cơ bản chi tiết nhất cho người mới. Nếu bạn yêu thích trò chơi này hãy học hỏi cách chơi và luyện tập biết đâu bạn sẽ trở thành “cao thủ cờ vua”. Hãy rủ bạn bè người thân chơi ngay thôi nào! Vận dụng hết trí tuệ để ăn chắc những bàn thắng lớn nhé!